Đô thị thuộc địa kiểu Tây Ban Nha ở Đông Nam Á thế kỷ XVI: Trường hợp thành phố Manila, Philippines

Nguyễn Thị Minh Nguyệt

Abstract


Từ 1565, người Tây Ban Nha đặt đại bản doanh đầu tiên của mình ở khu vực Đông Nam Á tại Cebu (thuộc quần đảo Visayan, miền trung Philippines ngày nay). Tuy nhiên, chỉ vài năm sau đó, họ quyết định lựa chọn Manila để xây dựng thủ phủ chính cho chính quyền thuộc địa Tây Ban Nha ở phương Đông. Chỉ trong một thời gian ngắn, Manila trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống thương mại của khu vực Đông Nam Á và thế giới. Đặc biệt, nếu trước năm 1571, Cebu chỉ được duy trì với vai trò là một cảng thị quan trọng thì Manila ngay từ những ngày đầu xác lập đã được coi như “ngôi nhà” của người Tây Ban Nha ở phương Đông. Xuất phát từ những mục tiêu chiến lược tương tự như đã làm tại các thuộc địa Tân Thế giới, Tây Ban Nha xây dựng Manila hoàn toàn theo mẫu hình đô thị phương Tây với các chức năng chính: đầu não chính trị, cảng thị buôn bán và trung tâm tôn giáo. Tuy nhiên, trải qua thời gian, bản thân thành phố Manila đã có những biến đổi nhất định nhằm thích nghi với môi trường và điều kiện lịch sử của quần đảo Philippines cuối thế kỷ XVI đầu thế kỷ XVII. Trên cơ sở tiếp cận những nguồn tư liệu mới và sử dụng góc nhìn sử học toàn cầu, bài viết bước đầu phân tích và lí giải quá trình hình thành và biến đổi của Manila với tư cách là một đô thị thuộc địa của Tây Ban Nha trong thời kì đầu của chế độ thực dân ở quần đảo Philippines. 

Ngày nhận 26/6/2017; ngày chỉnh sửa 08/9/2017; ngày chấp nhận đăng 28/2/2018


Keywords


Đô thị thuộc địa; Manila; lịch sử Philippines; thực dân Tây Ban Nha.

Full Text:

 Subscribers Only

References


Ames, Glenn J. 2007. The Globe Encompassed, the Age of European Discovery, 1500 – 1700. New Jersey: Pearson Prentice Hall Press.

Anderson, Eric A. .1976. “The Encomienda in Early Philippine Colonial History”. Asia Studies (14): 25-36.

Bjork, Katherine. Spring, 1998. “The Link that Kept the Philippines Spanish: Mexican Merchant Interests and the Manila Trade, 1571-1815”. Journal of World History 9 (1): 25-50.

Blair, E. H. and Robertson J. A. 1903-1909a. The Philippine Islands (1493-1898). vol.7. Cleveland: Arthur H. Clark.

Blair, E. H. and Robertson J. A. 1903-1909b. The Philippine Islands (1493-1898). vol.3. Cleveland: Arthur H. Clark.

Blair, E. H. and Robertson J. A. 1903-1909c. The Philippine Islands (1493-1898). vol.13. Cleveland: Arthur H. Clark.

Boxer, C.R. 1970. “Plata Es Sangre: Sidelights on the Drain of Spanish- American Silver in the Far East, 1550-1700”. Philippines Studies 18 (3): 457-478.

Chan, Albert. 1978. “Chinese-Philippines Relations in the Late Sixteenth Century and to 1603”. Philippines Studies 26 (1-2): 51-82.

Doeppers, Daniel F. .Aug., 1972. “The Development of Philippine Cities Before 1900”. The Journal of Asian Studies 31 (4): 749-792.

Fenner, Bruce L. 2014. Cebu under the Spanish Flag (1521-1896): An Economic and Social History. Cebu: University of San Carlos Press.

Guerrero, Milagros. 1966. “The Chinese in the Philippines, 1570-1770” in: The Chinese in the Philippines 1570-1770. vol.1. edited by Alfonso Felix, Jr. Manila: Solidaridad Publishing House.

Giraldez, Arturo. 2015. The Manila Galleons and the Dawn of the Global Economy: The Age of Trade. New York: Rowman & Littlefield.

Javellana, Rene B. .1997. Fortress of Empire: Spanish Colonial Fortifications of the Philippine 1565-1898. Makati City: National Library of the Philippine

Lieberman, Victor. 2009. Strange parallels, Mailand Mirrors Europe, Japan, China, South Asia and the Islands Southeast Asia in Global Context c.800 – 1830, vol.2. UK: Cambridge Univesity Press.

McGee, T.G. 1967. The Southeast Asian City: A Social Geography of the Primate Cities of Southeast Asia. London: G. Bell and Sons, LTD.

Morga, Antonio de. 2009. The Philippine Islands, Moluccas, Siam, Cambodia, Japan and China, at the Close of the Sixteenth Century. Cambridge: Cambridge University Press.

Noone, Martin J. .1982. The Islands Saw it: The Discovery and Conquest of the Philippine 1521-1581. Ireland: Helicon Press.

Pinol, Jean-Luc . 2012. La Ville Coloniale (XVe-XXe): Histoire de L’Europe urbaine 5. France: Editions du Seuil.

Purcell, Victor. 1965. The Chinese in Southeast Asia. London: Oxford University Press.

Reed, Robert R. 1978. Colonial Manila: The context of Hispanic Urbanism and Process of Morphogenesis. California: University of California Publications in Geography, vol. 22.

Reid, Anthony. Feb., 1990. “An ‘Age of Commerce’ in Southeast Asian History”. Modern Asian Studies 24 (1): 1-30.

Schurz, William Lytle. 1939. The Manila Galleon. New York: E.P Dutton.

Tarling, Nicholas ed. 1992. The Cambridge History of Southeast Asia, Vol.1: From Early Times to c. 1800. Cambridge: Cambridge University Press.

Warren, Francis James. 2012. “Weather, History and Empire: The typhoon Factor and the Manila Galleon Trade, 1565-1815”. in Anthony Reid and the Study of Southeast Asian Past, Singapore: ISEAS Publishing.

Zaragoza, Ramon Ma. 1990. Old Manila. Singapore: Oxford University Press.


Refbacks

  • There are currently no refbacks.


=====================================================

TẠP CHÍ KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Đại học Quốc gia Hà Nội

ISSN 2354-1172